NHỮNG THAY ĐỔI LỚN NHẤT VỀ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH TỪ NĂM 2026

16/01/2026
Đào Trung Hiếu

NHỮNG THAY ĐỔI LỚN NHẤT VỀ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH TỪ NĂM 2026

Từ ngày 01/01/2026, phương pháp thuế khoán chính thức bị bãi bỏ hoàn toàn đối với mọi hộ kinh doanh (HỘ KINH DOANH) trên cả nước. Đây là nội dung quan trọng nhất của Nghị quyết 198/2025/QH15 ngày 20/6/2025 của Quốc hội về Đổi mới quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các văn bản hướng dẫn sau đó. Việc chuyển đổi này nhằm tăng cường tính minh bạch, công bằng cạnh tranh giữa HỘ KINH DOANH và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý thuế. Theo ước tính từ Bộ Tài chính, khoảng 3,83 triệu HỘ KINH DOANH sẽ bị ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau, với trọng tâm là nhóm có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm.

Dưới đây là phân tích chi tiết về ba thay đổi lớn nhất, dựa trên cơ sở pháp lý mới nhất, cùng với tác động thực tế và lộ trình chuẩn bị. Bài viết này sẽ giúp các HỘ KINH DOANH nắm bắt rõ ràng để tránh rủi ro và tuân thủ pháp luật.

I. CƠ SỞ PHÁP LÝ

Để đảm bảo tính chính xác, các thay đổi được quy định tại:

Nghị quyết 198/2025/QH15: Quốc hội (20/6/2025): Khung tổng thể về bỏ thuế khoán và chuyển sang kê khai.
Nghị định 180/2025/NĐ-CP ngày 15/9/2025: Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế sửa đổi và Nghị quyết 198.
Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 01/6/2025: Sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn điện tử.
Thông tư 88/2025/TT-BTC ngày 30/9/2025: Hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng cho HỘ KINH DOANH.
Quyết định 3389/QĐ-BTC ngày 20/10/2025: Phê duyệt Đề án chuyển đổi số quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh giai đoạn 2025-2030.
Thông tư 80/2021/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 40/2025/TT-BTC): Căn cứ tính tỷ lệ thuế GTGT và TNCN trên doanh thu đối với HỘ KINH DOANH.
Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025 của Bộ Chính trị: Khuyến khích HỘ KINH DOANH chuyển đổi sang doanh nghiệp.

Những văn bản này đã được công bố trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn), với lộ trình thí điểm tại một số tỉnh từ tháng 7/2025.

II. BA THAY ĐỔI LỚN NHẤT TỪ NĂM 2026

1. BÃI BỎ HOÀN TOÀN THUẾ KHOÁN – CHUYỂN SANG KÊ KHAI THEO DỮ LIỆU THỰC TẾ (Điều 12 Nghị định 180/2025/NĐ-CP)

Từ năm 2026, HỘ KINH DOANH có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm phải tự kê khai doanh thu, chi phí và nộp thuế theo quý (hoặc theo tháng nếu doanh thu vượt 50 tỷ đồng/năm). Cơ quan thuế sẽ không còn dựa vào ước tính khoán mà sử dụng dữ liệu thực tế từ:

Hóa đơn điện tử.
Thanh toán không dùng tiền mặt (qua ngân hàng, ví điện tử như Momo, ZaloPay).
Dữ liệu từ sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Tiki, sàn sẽ khấu trừ và nộp thay nếu áp dụng).
Các tổ chức thanh toán trung gian.

HỘ KINH DOANH dưới 200 triệu đồng/năm vẫn phải kê khai (2 lần/năm: đầu kỳ và cuối năm) nhưng được miễn thuế GTGT và TNCN. Nếu doanh thu cuối năm thấp hơn ngưỡng, HỘ KINH DOANH được hoàn thuế nộp thừa. Tỷ lệ thuế vẫn áp dụng theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu (ví dụ: 1-5% GTGT + 0.5-2% TNCN tùy ngành nghề, theo Thông tư 80/2021/TT-BTC sửa đổi).

Thay đổi này giúp giảm gian lận và tranh chấp, nhưng đòi hỏi HỘ KINH DOANH phải ghi chép chính xác hơn. Theo Bộ Tài chính, khoảng 23% HỘ KINH DOANH (883.000 hộ) sẽ chịu tác động chính từ thay đổi này.

2. BẮT BUỘC SỬ DỤNG HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ THEO QUY MÔ

(Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Thông tư hướng dẫn sắp ban hành)

Hóa đơn điện tử (HĐĐT) trở thành công cụ cốt lõi để minh bạch doanh thu. Dữ liệu sẽ được truyền thời gian thực hoặc hàng ngày về Tổng cục Thuế qua Cổng thông tin HĐĐT (hoadondientu.gdt.gov.vn), giảm tình trạng "thỏa thuận khoán" hoặc gian lận.

Yêu cầu cụ thể theo doanh thu:

Doanh thu/năm	Yêu cầu HĐĐT từ 01/01/2026
Trên 1 tỷ đồng	Bắt buộc sử dụng HĐĐT (có mã hoặc không mã tùy ngành). Đặc biệt: HỘ KINH DOANH bán lẻ, ăn uống, dịch vụ phải dùng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền kết nối trực tiếp với cơ quan thuế (Điều 11 Nghị định 123/2020 sửa đổi).
Từ 500 triệu – 1 tỷ	Khuyến khích dùng HĐĐT; nếu khách yêu cầu, phải xuất HĐĐT từng lần (Mẫu 06/ĐN-PSĐT).
Dưới 500 triệu	Không bắt buộc, nhưng có thể đăng ký sử dụng miễn phí để chuyên nghiệp hóa.

Lợi ích: Giảm thủ tục giấy tờ, hỗ trợ phần mềm miễn phí qua eTax Mobile. HỘ KINH DOANH lớn có thể khấu trừ thuế đầu vào, tương tự doanh nghiệp.

3. ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN RIÊNG CHO HỘ KINH DOANH

(Thông tư 88/2025/TT-BTC – hiệu lực từ 01/01/2026)

Bộ Tài chính phân chia chế độ kế toán theo quy mô để phù hợp với khả năng của HỘ KINH DOANH, thay vì áp dụng thống nhất như trước:

Nhóm	Doanh thu/năm	Chế độ kế toán bắt buộc
Hộ nhỏ	≤ 3 tỷ đồng	Ghi chép đơn giản theo mẫu Sổ theo dõi doanh thu – chi phí (Phụ lục I Thông tư 88) – chỉ cần Excel hoặc sổ tay.
Hộ vừa	Trên 3 tỷ – 50 tỷ đồng	Áp dụng chế độ kế toán tương tự doanh nghiệp siêu nhỏ (Quyết định 48/2006/QĐ-BTC sửa đổi).
Hộ lớn	Trên 50 tỷ đồng	Áp dụng đầy đủ chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc Thông tư 200).

HỘ KINH DOANH lớn sẽ được công nhận tương đương doanh nghiệp nhỏ, thuận lợi khi vay vốn ngân hàng, tham gia đấu thầu công hoặc ký hợp đồng lớn. Không bắt buộc mở tài khoản ngân hàng riêng (trừ HỘ KINH DOANH lớn), nhưng khuyến khích để theo dõi thanh toán điện tử.

III. PHÂN NHÓM TÁC ĐỘNG THỰC TẾ

Dựa trên doanh thu năm 2025, HỘ KINH DOANH được phân loại như sau:

Nhóm	Doanh thu/năm	Số lượng (ước tính)	Tỷ lệ	Tác động chính năm 2026
Nhóm 1	≤ 200 triệu	~1,7 triệu	44%	Không thay đổi lớn – vẫn miễn thuế, chỉ kê khai 2 lần/năm.
Nhóm 2	200 triệu – 3 tỷ	~2,05 triệu	54%	Phải kê khai quý, dùng HĐĐT nếu >1 tỷ → minh bạch hơn, dễ vay vốn.
Nhóm 3	> 3 tỷ	~78.000	2%	Quản lý bài bản như doanh nghiệp → hưởng ưu đãi (đấu thầu, tín dụng).

Những HỘ KINH DOANH có doanh thu lớn (trên 3 tỷ) được khuyến khích chuyển sang doanh nghiệp theo Nghị quyết 68-NQ/TW, với hỗ trợ thủ tục miễn phí.

IV. LỘ TRÌNH CHUẨN BỊ 8 BƯỚC (Nên thực hiện ngay từ tháng 11-12/2025)

Để tránh gián đoạn kinh doanh, HỘ KINH DOANH cần thực hiện sớm:

Đăng ký/kiểm tra mã số thuế trên etax.gdt.gov.vn.
Đăng ký sử dụng HĐĐT miễn phí (nộp Mẫu 01/ĐKTĐ-HĐĐT).
Kết nối máy tính tiền với nhà cung cấp T-VAN được cơ quan thuế chấp thuận (Viettel, BKAV, Misa, I-CA, Minvoice, HILO,.. ).
Mở tài khoản ngân hàng riêng cho kinh doanh.
Bắt đầu ghi chép doanh thu – chi phí hàng ngày (sử dụng mẫu từ Bộ Tài chính).
Tải và làm quen với ứng dụng eTax Mobile và HTKK phiên bản mới.
Tham gia tập huấn miễn phí tại Chi cục Thuế địa phương (từ tháng 12/2025).
Nếu bán trên nền tảng TMĐT, kiểm tra hợp đồng để sàn khấu trừ thuế thay (theo Thông tư 40/2021 sửa đổi).

V. KẾT LUẬN

Từ năm 2026, HỘ KINH DOANH sẽ phải thay đổi và cập nhật để hòa nhập vào nền kinh tế chính thức, minh bạch và công bằng hơn. Những hộ nhỏ dưới 200 triệu gần như không bị ảnh hưởng, trong khi hộ lớn sẽ nhận được sự chuyên nghiệp hóa, dễ dàng tiếp cận vốn và cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, việc thích nghi đòi hỏi đầu tư thời gian và công nghệ, ngành thuế cam kết hỗ trợ qua các chương trình đào tạo và phần mềm miễn phí.

HTDNV Group tự hào là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ thuế trọn gói cho doanh nghiệp, bao gồm:

✅ Kê khai và nộp tờ khai thuế: Hỗ trợ doanh nghiệp kê khai thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và các loại thuế khác theo quy định.

✅ Quyết toán thuế: Thực hiện quyết toán thuế cuối năm, đảm bảo số liệu chính xác, hợp lệ và giảm thiểu rủi ro bị truy thu hoặc phạt do sai sót.

✅ Tư vấn và tối ưu thuế: Đưa ra giải pháp tối ưu chi phí thuế hợp pháp, giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng tài chính.

✅ Đại diện làm việc với cơ quan thuế: Giải quyết các vấn đề liên quan đến hồ sơ thuế, hoàn thuế, xử lý vi phạm hành chính về thuế nếu có.

►►► Với đội ngũ giàu kinh nghiệm, HTDNV Group giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật về thuế mà không lo lắng về các thủ tục phức tạp.

Trên đây là những nội dung cơ bản về " NHỮNG THAY ĐỔI LỚN NHẤT VỀ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH TỪ NĂM 2026". Khách hàng có thể liên hệ trực tiếp HTDNV GROUP để được hỗ trợ tư vấn miễn phí.

►►► Dịch vụ kế toán thuế tại HTDNV Group

Với quan điểm vì lợi ích cao nhất của khách hàng, HTDNV GROUP xin cam kết:

👉	Không phát sinh thêm bất kỳ chi phí nào khi sử dụng dịch vụ.
👉	Hỗ trợ trọn gói thủ tục, hồ sơ.
👉	Đảm bảo thời gian hoàn thành hồ sơ nhanh chóng, đúng hẹn.
👉	Đảm bảo đúng những quy định pháp luật.
👉	Tư vấn và giải đáp mọi thắc mắc liên quan về pháp lý khi thành lập và vận hành.
👉	Đồng hành và hỗ trợ xử lý những vấn đề phát sinh.